عزت الله مولايى نيا همدانى

73

نسخ در قرآن ( فارسى )

منسوخ را همراه با نقد ، مطرح مىكند . پس از بيان انواع « نسخ » ، آيات منسوخ را همراه با نقد آراى ديگران ، گزارش « 1 » مىنمايد . 9 - « لا نسخ فى القرآن لماذا ؟ » تأليف دكتر عبد المتعال الجبرى . مؤلف اين كتاب قبل از تدوين اين اثر ، كتاب ديگرى تحت عنوان « النسخ فى الشريعة الاسلامية » « 2 » نگاشته و در آن كتاب ، وقوع « نسخ » را در دين اسلام ، يكسره مورد انكار قرار داده است . اين كتاب ، آثار و پيامدهاى ناهنجارى داشت و مقالات و كتابهاى مستقلى در نقد افكار مؤلف در ديار مصر به نگارش درآمد . اين بار مؤلف در دفاع از افكار و انديشه‌هاى باطل و خودبافته خويش ، كتاب ديگرى به نام « لا نسخ فى القرآن لماذا » ( همين كتاب ) را نوشت . اين در واقع ادامهء همين اثر اول است و در دفاع از تئوريهاى آن نگاشته شده است . وى در ابتدا سخنان و دلايل قائلان به « نسخ » را بازگو كرده و آنگاه ادلهء آنان را به زعم خودش رد مىنمايد ، آيات منسوخ را ( آياتى كه منسوخ بودن آنها مشهور است ) در ضمن پنج فصل آورده و به نقد مىكشاند . به هر حال ، كتاب وى ، خواندنى و سودمند است و بايد از آن سود جست و نقد همين انديشه‌ها ، موضوع رسالهء ما را تشكيل مىدهد . 10 - « النسخ فى القرآن الكريم ، دراسة ، تشريعية ، تاريخية ، نقدية » ، تأليف دكتر مصطفى زيد « 3 » .

--> ( 1 ) « لا نسخ فى القرآن لماذا . . . ؟ » ، دكتر عبد المتعال الجبرى ، اين كتاب در قاهره ، مكتبة وهبه در تاريخ ( 1400 ه . ق ) در يك جلد به چاپ رسيده است . ( 2 ) الناسخ و المنسوخ بين الاثبات . . و النفى ( النسخ في الشريعة الاسلامية كما أفهمه ) ، دكتر عبد المتعال الجبرى ، چاپ سوم ( 1407 ه . ق ) مصر - قاهره : دار التوفيق ، نشر مكتبة وهبه . اين كتاب از هفت فصل تشكيل يافته كه به ترتيب : فصل اول در تعريف نسخ و فرق ميان آن و تخصيص و تشريح انديشه ابو مسلم و فصل دوم در اقسام نسخ و برخى از احكام آن . فصل سوم درباره قيد ، تخصيص و استثنا . و فصل چهارم در مورد علل و عوامل و انگيزه‌هاى قول به نسخ . فصل پنجم سير نگارشها و پيشينه تاريخى نسخ و فصل ششم در تفسير آيهء « ما ننسخ » و فصل هفتم طرح دلايل قائلين به نسخ و نقد آنها مىباشد . ( 3 ) پيشتر اين كتاب را به صورت كوتاه معرفى نموده‌ايم .